Wat is overdruk?

In drukwerk gebruik je vaak verschillende lagen. Die lagen kunnen over elkaar heen liggen. Bij overdruk worden die lagen met elkaar gemengd. Hierdoor is niet alleen de bovenste laag zichtbaar, maar ook de laag die daar onder ligt. Zonder overdruk zou alleen de bovenste laag zichtbaar zijn.

 

Overdruk wordt meestal alleen gebruikt voor 100% K zwarte teksten die in een gekleurd vlak staan. Als voorbeeld neem ik een groen vlak met zwarte tekst erin. Zonder overdruk wordt er eerst een plaat met groene inkt op het papier gedrukt. De plek waar de tekst komt is nog niet bedrukt en leeg. Daarna komt de plaat met zwarte inkt, de lege letters in het groene vlak moeten nu precies gevuld worden met de zwarte inkt. Soms gaat dit goed, maar vaak gebeurt het dat de plaat iets verschuift. Dan zijn er ineens onbedoelde witte randjes om de tekst zichtbaar. Onderstaande afbeelding maakt het verschil tussen overdruk en geen overdruk inzichtelijk.

overdruk-groen-vlak

Het lastige met overdruk is dat je het vaak pas ziet in het eindresultaat, als het ontwerp al gedrukt is. Als je overdruk aan hebt staan in de verkeerde plekken van je ontwerp kun je voor een vervelende verrassing komen te staan. Op je scherm ziet het ontwerp eruit alsof de bovenste laag de laag eronder onzichtbaar heeft gemaakt, maar in het drukwerk is de onderste laag ook zichtbaar door de bovenste laag heen. Dit is zeker niet altijd de bedoeling! In de afbeelding hieronder is het verschil goed zichtbaar.overdruk-rood-en-geel

Je verwacht een rood en een geel vlak, want dat zie je op je scherm, maar doordat het rode vlak op overdruk staat is er een oranje vlak zichtbaar waar het rode en gele vlak overlappen. Als je dat pas ziet als je het drukwerk in handen krijgt is dat een vervelende verrassing.


Let voornamelijk op met ontwerpen in Indesign, want overdruk wordt automatisch aangezet voor 100% K, ook als dit geen tekst is.

Controleer altijd of er sprake is van overdruk in je ontwerp, zodat je niet voor verrassingen komt te staan. Wil je weten hoe je dit doet? Dat vertel ik je de volgende keer.

 

 

Hoe zwart is jouw zwart?

Zwart is bij het drukken niet altijd zwart. Soms komt zwart bij drukwerk erg grijs en flets over. Het verschil tussen wat je op je scherm ziet en de kleur zwart die gedrukt wordt kan erg groot zijn, maar hoe komt dat? 

Dat heeft vaak te maken met de instellingen in je opmaakprogramma. Laten we eens een kijkje nemen naar de verschillende instellingen en het resultaat daarvan.

 

Laten we er even vanuit gaan dat je een zwart vlak wilt drukken. Als je een zwart vlak op 100% K zet zou je denken dat het bij het drukken ook 100% zwart wordt. Dat is helaas niet het geval. Een zwart vlak op 100% K wordt bij het drukken een doffe kleur grijs.

Dit is vaak ongewenst, maar hier is een oplossing voor. De volgende instellingen geven meestal het beste resultaat. C 60% Y 50% M 50% en K 100%, dit geeft vaak de mooiste kleur zwart en wordt vaak ook ‘diepzwart’, ‘superzwart’ of “Photoshop zwart” genoemd. 

Maar let op, zet niet alles op 100%. Dit maakt het niet “extra zwart” en als je C, Y, M en K op 100% zet kan het druktechnisch niet goed verwerkt worden en krijg je niet het gewenste resultaat. 

 

Voor tekst kun je beter geen superzwart gebruiken. Zwarte tekst op overdruk zetten geeft altijd een beter drukresultaat. 

 

LET OP! Het voorgaande gaat op voor drukwerk, omdat toner bij drukwerk doorschijnend is. Bij printwerk is het een heel ander verhaal. Zwarte toner bij printen is niet doorschijnend, maar dekkend. Superzwart heeft bij printen juist het tegenovergestelde effect. Superzwart (C 60% Y 50% M 50% en K 100%) wordt dan juist dof grijs in plaats van zwart. Bij C 0% Y 0% M 0% en K 100% krijg je bij printen wel een zwart vlak.

 

Het voorbeeld hieronder laat alle genoemde effecten en het verschil tussen drukken en printen overzichtelijk zien.

Zwart-en-Superzwart

Ik noemde in dit artikel dat zwarte tekst op overdruk zetten altijd een beter drukresultaat geeft. Wil je meer weten over overdruk? Daar zal ik meer over vertellen in het volgende artikel.

Wat betekent serif of sans-serif?

Serif of sans-serif heeft alles te maken met lettertypes. In het Nederlands betekent serif met schreef en sans serif zonder scheef. Schreven zijn de dunne streepjes aan het uiteinde van de ‘pootjes’ van een letter. 

 

Op onderstaande afbeelding is het verschil duidelijk te zien. Bij het schreeflettertype staan de schreven omcirkelt met rode rondjes, het schreefloze lettertypen heeft deze extra streepjes niet.

Serif-en-Sansserif

De schreven in een lettertype begeleiden de ogen van de lezer over de regel. Daarnaast geeft de schreef de letters een grotere vormvariatie. Schreefletters zijn sneller herkenbaar en worden minder snel verward met een andere letter. Dit zorgt ervoor dat een tekst beter leesbaar is. Vooral voor lange teksten, zoals in boeken en kranten, is leesbaarheid erg belangrijk. Daarom wordt teksten in boeken en kranten meestal in een schreef lettertype gedrukt. Bekende en veelgebruikte lettertypes met schreef zijn Times New Roman, Palatino en Georgia.

 

Bij korte en grote teksten zoals titels of verkeersborden heeft het oog geen begeleiding nodig en werken schreven soms zelfs storend. Korte en grote teksten worden daarom vaak in een schreefloos lettertype opgemaakt. Ook op een computerbeeldscherm wordt vooral gebruikgemaakt van schreefloze lettertypen. De schreven storen het letterbeeld op een scherm, omdat dit beeld uit pixels samengesteld is. Hoe kleiner het lettertype hoe storender de schreven zijn op een beeldscherm. Veel gebruikte en bekende schreefloze lettertypes zijn onder andere Arial, Calibri, Helvetica en Verdana.

 

Voorgaande wordt vaak als richtlijn gebruikt, maar er zijn tal van lettertypes te gebruikten en er bestaan geen duidelijke regels. Het is altijd aan de ontwerper om te beoordelen welk lettertype, met of zonder schreef, geschikt is voor het beoogde effect.

Wat is een bleed?

Bleed, ook wel afloop genoemd, wordt gebruikt door grafisch ontwerpers en drukkers. Als je iets wil laten drukken met een kleurvlak tot aan de rand van het papier dan moet je in je ontwerp bleed gebruiken om dat te realiseren. De bleed is een rand rondom het papier waarin je het kleurvlak of de afbeelding laat doorlopen. Dat doe je zodat er net iets meer van de kleur of afbeelding gedrukt wordt dan dat je pagina groot is. Bij het snijden van het document op het juiste formaat voorkom je zo witte randen (wit omdat het papier waarop gedrukt wordt meestal wit is). In een ontwerpprogramma ziet de bleed er als volgt uit.

Bleed

Als voorbeeld hieronder twee kleurvlakken op de pagina. Gebruik je geen bleed, zoals bij het oranje vlak, dan loop je het risico dat je kleurvlak na het schoonsnijden net niet tot de rand van het papier komt. Die witte rand krijg je als het papier net iets verschuift bij het snijden, want je hebt het kleurvlak precies zo groot gemaakt als je pagina en niet net iets groter. Gebruik je wel bleed, zoals bij het groene vlak, dan weet je zeker dat het vlak door zal lopen tot de papierrand als je document eenmaal op maat gesneden is.

Bleed-met-kleurvlak

Hoeveel bleed je moet gebruiken is afhankelijk van de grootte van je document en de wensen van de drukker. Bij de meeste drukkers en ontwerpers wordt 3mm bleed als standaard gebruikt.

 

De bleed staat meestal niet standaard ingesteld in een ontwerpprogramma. Wil je weten hoe je de bleed kunt instellen in Illustrator of Indesign? Laat het me weten in de comments.

Laat je mailadres achter,
dan help ik je door mijn beste tips & tools met je te delen.

 


Ik zal je niet spammen en jouw informatie nooit met anderen delen.